लक्षण हेरेर समस्या पत्ता लगाउनुहोस्
तलको तालिकामा तपाईंको बाख्रामा देखिएको लक्षण खोज्नुहोस्; त्यहाँ सम्भावित कारण र तुरुन्तै गर्नुपर्ने काम दिइएको छ। चार लक्षण देखिएमा त्यही दिन पशु चिकित्सकलाई बोलाउनुहोस्: छिटो वा कष्टसाथ सास फेर्नु, पेट कडा भई फुल्नु, उठ्न नसक्नु, वा रगत मिसिएको पखाला।
अद्यावधिक
लक्षण तालिका
| देखिने लक्षण | सम्भावित कारण | के गर्ने |
|---|---|---|
| नखाने, निन्याउरो, बथानबाट अलग बस्ने | संक्रमणको ज्वरो — पिपिआर वा निमोनिया हुन सक्छ | तुरुन्तै छुट्याउनुहोस्। ज्वरो नाप्नुहोस्। त्यही दिन पशु चिकित्सक बोलाउनुहोस्। |
| पानी जस्तो पखाला, कहिलेकाहीं लसलसे | पिपिआर, जुका, कोक्सिडियोसिस वा दाना एकैचोटि फेरिनु | छुट्याउनुहोस्। जीवनजल मिसाएको सफा पानी दिनुहोस्। ज्वरो पनि भएमा त्यही दिन पशु चिकित्सक। |
| रगत मिसिएको वा कालो पखाला, विशेष गरी पाठापाठीमा | कोक्सिडियोसिस | छुट्याउनुहोस्, बिछ्यौना सुख्खा बनाउनुहोस्, चाँडै पशु चिकित्सक सम्पर्क गर्नुहोस्। |
| नाक–आँखाबाट पानी, मुखमा घाउ, पखाला | पिपिआर — धेरै सर्ने र प्रायः घातक | तुरुन्तै छुट्याउनुहोस्, फार्मबाट बाख्रा बाहिर–भित्र नगर्नुहोस्, तुरुन्तै पशु चिकित्सक। बाँकी बथानलाई खोप लगाउनुहोस्। |
| खोकी, छिटो वा कष्टसाथ सास, नाकबाट सिँगान | निमोनिया | सुख्खा र हावा चल्ने ठाउँमा सार्नुहोस्, बतास नलाग्ने। त्यही दिन पशु चिकित्सक — यो छिटो बिग्रिन्छ। |
| पेटको देब्रे भाग फुली कडा भएको, छट्पटी | पेट फुल्ने (ब्लोट) | आपत्काल। बाख्रालाई अगाडिको खुट्टा माथि पर्ने गरी उठाउनुहोस्, हिँडाइराख्नुहोस्, तुरुन्तै पशु चिकित्सक। |
| दाना खाइरहेको छिटो बढ्दै गरेको पाठो अचानक मर्नु | इन्टेरोटोक्सिमिया | बाँकी समूहको दाना तुरुन्तै घटाउनुहोस्, त्यसपछि बिस्तारै बढाउनुहोस्। बथानलाई खोप लगाउनुहोस्। |
| तल्लो परेलाभित्र फुस्रो वा सेतो | भित्री जुकाले भएको रक्तअल्पता | प्रभावित बाख्रालाई जुकाको औषधि दिनुहोस्। पूरै तालिका पुनर्विचार गर्नुहोस्। |
| लङ्गडाउनु, खुट्टा तातो र सुन्निएको, गन्ध आउनु | खुट्टा कुहिने रोग | सुख्खा ठाउँमा सार्नुहोस्, खुर काटी सफा गर्नुहोस्, उपचार गर्नुहोस्। ओसिलो बिछ्यौना कारण हो। |
| मुख र खुट्टामा फोका वा घाउ, र्याल काढ्नु | खोरेत | छुट्याउनुहोस्, नरम दाना दिनुहोस्, पशु चिकित्सक सम्पर्क गर्नुहोस्। धेरै सर्ने रोग। |
| ओठ, नाक र थुनमा पाप्रा र डल्ला | ओर्फ वा बाख्राको बिफर | छुट्याउनुहोस्। पञ्जा लगाउनुहोस् — ओर्फ मानिसमा पनि सर्छ। पशु चिकित्सक सम्पर्क गर्नुहोस्। |
| थुन कडा, तातो र सुन्निएको; दूध फेरिएको वा नआउने | थुनेलो (म्यास्टाइटिस) | आवश्यक भएमा पाठापाठी छुट्याउनुहोस्, थुन सफा राख्नुहोस्, चाँडै पशु चिकित्सक। |
| कन्याउनु, भुत्ला झर्नु, चिल्ला वा जुम्रा देखिनु | बाहिरी परजीवी | बाख्रा र खोर दुवैको उपचार गर्नुहोस्। बिछ्यौना सफा र सुख्खा बनाउनुहोस्। |
| भाले बाख्रा पिसाब फेर्न कोसिस गर्दै, थोरै वा नआउने | पिसाबको ढुङ्गा — प्रायः दाना धेरै खाने भालेमा | आपत्काल। तुरुन्तै पशु चिकित्सक। पछि दाना घटाउनुहोस्। |
| नवजात पाठो चिसो, लल्याकलुलुक, दूध नचुस्ने | जाडोले कमजोर भएको र बिगौती नपाएको | बिस्तारै तताउनुहोस् र पहिलो केही घण्टाभित्र बिगौती (कोलोस्ट्रम) खुवाउनुहोस्। यो जरुरी छ। |
| पूरै बथान निन्याउरो र ढिलो बढ्दै, स्पष्ट रोग नदेखिने | जुका, खनिजको कमी वा प्रोटिनको अभाव | परेलाको रङ जाँच्नुहोस्, दाना र खनिजको व्यवस्था पुनर्विचार गर्नुहोस्। |
बाख्राको ज्वरो कसरी नाप्ने
ज्वरो नाप्नु आफैले गर्न सक्ने सबैभन्दा उपयोगी जाँच हो, र यसले संक्रमण र व्यवस्थापनको समस्या छुट्याउँछ। थर्मोमिटर बिस्तारै मलद्वारमा राखी एक मिनेट रोक्नुहोस्।
| नाप | अर्थ |
|---|---|
| ३८.५–३९.५ °से | बाख्राको सामान्य तापक्रम |
| ३९.५ °से भन्दा माथि | ज्वरो — संक्रमणको सम्भावना। छुट्याउनुहोस् र पशु चिकित्सक बोलाउनुहोस्। |
| ३८.५ °से भन्दा तल | धेरै चिसो — नवजात पाठो र ढलेको वयस्कमा गम्भीर |
पहिले छुट्याउनुहोस्, रोग पछि पत्ता लगाउनुहोस्
बाख्रा बिरामी देखिनासाथ बथानबाट अलग गर्नुहोस्। पिपिआर, खोरेत, ओर्फ र निमोनिया सबै छिटो सर्छन्, र कुन रोग हो निश्चित हुँदासम्म बाँकी बथान संक्रमित भइसक्न सक्छ। एउटा छुट्टै खोर प्रकोपको तुलनामा कुनै खर्च होइन।
- बिरामी बाख्रालाई छुट्टै, सुख्खा र ओतमा राख्नुहोस्।
- त्यसका लागि छुट्टै भाँडो र दानाको ठाउँ प्रयोग गर्नुहोस्।
- पहिले स्वस्थ बाख्रा छुनुहोस्, त्यसपछि बिरामी — उल्टो कहिल्यै नगर्नुहोस्।
- छोइसकेपछि हात र जुत्ता धुनुहोस्।
- प्रकोपको बेला फार्ममा नयाँ बाख्रा नभित्र्याउनुहोस्।
- के देख्नुभयो, कुन मिति र ज्वरो कति थियो लेख्नुहोस् — पशु चिकित्सकले सोध्नेछन्।
यही विषयका अन्य पृष्ठ
बारम्बार सोधिने प्रश्न
बाख्राको सामान्य तापक्रम कति हुन्छ?
मेरो बाख्राले खाना खाँदैन, के गर्ने?
बाख्राका कुन रोगले सबैभन्दा छिटो मार्छ?
बाख्रालाई जुका लागेको छ कि छैन कसरी थाहा पाउने?
यो पनि पढ्नुहोस्
बाख्राका मुख्य रोग र उपचार
नेपालमा बाख्रा मार्ने रोगहरू — पिपिआर, निमोनिया, इन्टेरोटोक्सिमिया, पेट फुल्ने, पखाला, खोरेत, खुट्टा कुहिने — लक्षण, तुरुन्तै गर्नुपर्ने काम, उपचारको तरिका र रोकथाम।
छिटो बढाउनेबाख्रा ठूलो र स्वस्थ बनाउने
बाख्रा कति ठूलो हुन्छ भन्ने निर्धारण गर्ने पाँच कुरा, महत्त्वको क्रम अनुसार, र वृद्धि रोकिएमा समस्या कसरी पत्ता लगाउने।
बोयर बाख्रानेपालमा बोयर बाख्रा
बोयर बाख्रा के हो, स्थानीय बाख्रा भन्दा किन दोब्बर छिटो बढ्छ, नेपालको हावापानीमा कसरी अनुकूल हुन्छ, र क्रस गराउने तरिका — किसानका लागि सरल भाषामा।
तपाईंको बाख्राबारे कुनै प्रश्न छ?
हामी चितवनमा बोयर बाख्रा पाल्छौं। तपाईंको जिल्लाका लागि कुन जात उपयुक्त हुन्छ, बाख्राको मूल्य कति पर्छ, वा फार्ममा आएको समस्या कसरी सुल्झाउने — खुसीसाथ कुरा गर्न तयार छौं।